PCB's

PCB's werden tot 1985 veelvuldig toegepast. Door de negatieve eigenschappen is productie en toepassing sindsdien verboden. PCB's zijn namelijk zeer slecht afbreekbaar in de natuur en lossen gemakkelijk op in vet. Daardoor bestaat het risico dat ze zich ophopen in de voedselketen, waardoor ze een reële bedreiging vormen voor mens en milieu. Bovendien vormen er zich bij een ongecontroleerde verbranding van PCB's stoffen die giftiger zijn dan de PCB's zelf . 

De overheid ontwikkelde daarom een beleid waarbij PCB-houdende apparaten ontmanteld of gereinigd worden en de PCB-inhoud in een verbrandingsoven geschikt voor gevaarlijk afval verwerkt wordt.

Wat zijn PCB's?

Polychloorbifenylen (PCB's) zijn gechloreerde scheikundige verbindingen. Afhankelijk van het aantal chlooratomen en de plaatsing ervan bestaan er  209 verschillende structuren - congeneren genoemd - die met de verzamelnaam PCB worden aangeduid.

PCB's bestaan onder verschillende merknamen. De meest gekende zijn askarel, chlophen en pyraleen. Een volledig overzicht van alle merknamen van  PCB-houdende vloeistoffen kan u raadplegen op: 'Merknamen van PCB-houdende vloeistoffen'. 

Toepassingen met PCB's

PCB's werden vooral toegepast in gesloten toepassingen. Dit betekent dat de vloeistof zich in een gesloten circuit bevindt, zoals bij transformatoren en condensatoren. 

PCB-houdende transformatoren

Op het vlak van PCB-houdende transformatoren onderscheiden we twee categorieën:

  • De transformatoren die bewust met een PCB-vloeistof werden gevuld. Dit staat vermeld op hun identificatieplaat. Om te weten of u over dergelijke apparaten beschikt, hoeft u enkel de identificatieplaten van uw apparaten na te kijken. Dit type transformatoren mag sedert 1986 in België niet meer op de markt worden gebracht.
  • De transformatoren die gevuld werden met een PCB-vrije vloeistof (minerale olie), maar die tijdens het vullen of tijdens onderhoudswerkzaamheden door PCB's verontreinigd werden. De identificatieplaat van dergelijke verontreinigde apparaten maakt geen melding van de aanwezigheid van PCB's. Bij transformatoren met minerale olie weet men pas na analyse van de vloeistof met zekerheid of die verontreinigd is en of de transformator bijgevolg PCB-houdend is.

PCB-houdende condensatoren

 
In tal van toepassingen werd ook gebruik gemaakt van PCB-houdende condensatoren. Kleine versies vinden we onder meer terug in wit- en bruingoed of oude TL-armaturen.
 

Daarnaast werden PCB's ook in open toepassingen gebruikt zoals verf, inkt, stopverf en weekmakers.

Wettelijke verplichtingen 

Alle apparaten en onderdelen van toestellen die meer dan één liter PCB's bevatten , moeten aan de OVAM gemeld worden om op te nemen in een inventaris. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen apparaten waarvan de vloeistoffen tussen de 50 en 500 ppm PCB's bevatten en diegenen die meer dan 500 ppm PCB's bevatten:

  • tussen 50 en 500 ppm: mogen ofwel worden gereinigd ofwel op het einde van de gebruiksduur worden verwijderd;
  • meer dan 500 ppm: moeten onmiddelijk buiten gebruik worden gesteld en vervolgens gereinigd of verwijderd worden.  

Alle apparten en onderdelen van toestellen die minder dan één liter PCB's bevatten,  moeten worden verwijderd op het einde van hun gebruiksduur. Deze apparaten moeten niet aan de OVAM gemeld worden.

Voor sterkstroomcondensatoren geldt de drempel van 1 liter voor het totaal van de afzonderlijke onderdelen van een gecombineerd toestel.

Voor het afvoeren van een PCB-houdende apparaten en onderdelen moet u beroep doen op een Inzamelaar, afvalstoffenhandelaar en -makelaar geregistreerd voor het ophalen van PCB-houdende apparaten (EURAL-code  16 02 09 en 16 02 10).

De volledige wetgeving vindt u in Onderafdeling 5.2.8 van het VLAREMA.

PCB-verwijderingsplan

In de inventaris die de OVAM bijhoudt voor het Vlaamse Gewest zijn 20.175 PCB-houdende toestellen opgenomen die meer dan 500 ppm PCB's bevatten. Momenteel is daarvan 99,80 % afgevoerd voor verwerking. De toestellen die nog niet verwijderd zijn, behoren meestal tot bedrijven die betrokken zijn in een juridisch geschil. Deze toestellen worden door Milieu-inspectie opgevolgd.

Daarnaast zijn er ook nog 73 toestellen opgenomen in de inventaris waarvan het PCB-gehalte in de vloeistof minder dan 500 ppm bedraagt. Deze toestellen mogen in gebruik blijven tot het einde van hun levensduur en moeten pas dan worden afgevoerd voor verwerking als PCB-houdend toestel.