Asbestinventaris

Wat is een asbestinventaris?
Hoe wordt een asbestinventaris opgemaakt?
Twee soorten asbestinventaris
Wanneer moet een asbestinventaris opgemaakt worden?
Wie kan een asbestinventaris opmaken?
 

Wat is een asbestinventaris?

Een asbestinventaris van een gebouw of werkzone is een document opgemaakt op basis van een inspectie ter plaatse dat een beschrijving geeft van alle gebouwdelen en materialen onderzocht op de aanwezigheid van asbest. Voor de materialen die als asbesthoudend werden beoordeeld, bevat de asbestinventaris een advies naar het veilig beheer of de verwijdering ervan.

Hoe wordt een asbestinventaris opgemaakt?

Voor de opmaak van een asbestinventaris is altijd een inspectie en rondgang ter plaatse nodig. Om deze inspectie voor te bereiden wordt ondermeer technische informatie verzameld over de plannen, opbouw en historiek van het gebouw. Tijdens het plaatsbezoek zelf inspecteert men systematisch het ganse gebouw(deel). De vaststelling van asbesthoudende materialen gebeurt enerzijds op basis van voorkennis, expertise en visuele waarneming en anderzijds op basis van monstername en labo-analyse. Alle voorbereidende informatie, de resultaten van het plaatsbezoek en de analyseresultaten worden gebundeld in een verslag of rapport als finale asbestinventaris.

Twee soorten asbestinventaris

We spreken van een destructieve of een niet-destructieve asbestinventaris. Een niet-destructieve asbestinventaris heeft als doel alle waarneembare asbesthoudende materialen te registeren die bij een normaal gebruik van een gebouw een risico kunnen vormen. Tijdens de inspectie worden dus geen beschadigingen aangebracht aan wanden of vloeren om ingesloten asbesthoudende materialen te detecteren. Bij werken (onderhoud, renovatie) of bij sloop worden ook ingesloten asbesthoudende materialen potentieel beschadigd bij het doorboren, slijpen of kappen. Daarom controleert men voorafgaand aan werken of sloop alle onder- of tussenliggende wanden en vloeren van een gebouw op de aanwezigheid van ingesloten asbesthoudende materialen. Op basis van een dergelijke destructieve asbestinventarisatie kan men dan bij aanvang van de werken of sloop selectief de asbesthoudende materialen wegnemen. Dit vermijdt blootstellingsrisico’s en verontreiniging van sloopafval. Een sloopinventaris, nu sloopopvolgingsplan genoemd, bevat ook een destructieve asbestinventaris als belangrijk onderdeel.

Wanneer moet een asbestinventaris opgemaakt worden?

Hierbij moeten we een onderscheid maken tussen de federale arbeidswetgeving die in heel België van toepassing is en de gewestelijke milieuwetgeving die enkel in Vlaanderen geldt.

Federale arbeidswetgeving: werkgeversverplichting

De federale arbeidswetgeving ter bescherming van werknemers (Codex over het welzijn op het werk) verplicht elke werkgever om zijn of haar werknemers te beschermen tegen asbestrisico’s. De werkgever is dus verplicht om over een asbestinventaris te beschikken voor alle locaties waar werknemers tewerkgesteld worden, ongeacht het bouwjaar. Deze bepaling geldt reeds sinds 1995. Ook voor scholen, gemeentegebouwen, crèches, enz. is dit dus sinds geruime tijd een bestaande werkgeversplicht. Wanneer uit de asbestinventaris blijkt dat er asbest in het gebouw aanwezig is, stelt de werkgever bovendien een beheersprogramma op en moet hij/zij deze samen met de asbestinventaris jaarlijks actualiseren. Ook voor de uitvoering van renovatiewerken met werknemers bij particulieren of derden moet de aannemer als werkgever vooraf een destructieve asbestinventaris (laten) opmaken! Op die manier kunnen gedetecteerde asbesthoudende materialen zonder beschadiging selectief weggenomen worden. Dit vermijdt blootstellingsrisico’s voor de werknemers én bewoners. Meer informatie over deze werkgeversverplichting vindt u op de website van de toezichthoudende overheid FOD WASO.

Vlaamse milieuwetgeving

 

Normaal gebouwgebruik

 

Momenteel is het bezitten van een asbestinventaris in een niet-werkgeverscontext nog niet verplicht. Particulieren moeten dus tot op heden voor hun woning of appartement nog niet over een asbestinventaris beschikken. Met de goedkeuring van het Actieplan Asbestafbouw (20 juli 2018) besliste de Vlaamse Regering echter dat voor alle gebouwen met risicobouwjaar (<2001) een asbestinventaris verplicht zal worden bij de verkoop. Deze verplichting zal vermoedelijk einde 2021 of begin 2022 van kracht worden.

Omdat het belangrijk is zo snel mogelijk het asbestpassief in kaart te brengen voor alle Vlaamse gebouwen met een risicobouwjaar (<2001) besliste de Vlaamse Regering ook dat alle gebouwen uiterlijk tegen 2032 over een asbestinventaris moeten beschikken. Zo’n asbestinventaris zal opgemaakt moeten worden door een erkend expert op basis van een standaard inspectieprotocol.  De asbestdeskundige zal elk asbestinventaris registreren in een daartoe te ontwikkelen centrale databank. Het is de bedoeling de asbestinventaris voor woningen ook op te nemen in het reeds aangekondigde initiatief van de Woningpas.

Bij sloop

 

In Vlaanderen geldt de verplichte opmaak van een sloopopvolgingsplan voor de gehele of gedeeltelijke sloop van infrastructuurwerken (> 250 m³), residentiële gebouwen (> 5.000 m³) en niet-residentiële gebouwen (> 1.000 m³) bij de aanvraag tot omgevingsvergunning sloop. In een sloopopvolgingsplan wordt een inventaris opgemaakt van alle afvalstoffen die zullen vrijkomen bij de geplande sloop- en afbraakwerken. Ook een destructieve asbestinventarisatie zit hierin dus vervat. Verder bevat het sloopopvolgingsplan aandachtspunten en eventuele uitvoeringsbepalingen voor de aanpak van de selectieve sloop- en afbraakwerken.

Wie kan een asbestinventaris opmaken?

 

Federale arbeidswetgeving: werkgeversverplichting

Er bestaat geen erkenning voor asbestdeskundigen, noch een beperking wie een asbestinventaris mag opmaken. In de praktijk kan de werkgever dit dus zelf uitvoeren met bijvoorbeeld bijstand van de preventieadviseur of derden maar zal hij/zij vooral beroep doen op een erkend asbestlabo dat ook de dienstverlening asbestinventarisatie aanbiedt. De lijst van erkende asbestlabo’s vindt u hier.

Vlaamse milieuwetgeving

Sloopopvolgingsplan
 

Een sloopopvolgingsplan moet worden opgesteld volgens de richtlijnen van de ‘Standaardprocedure opmaak sloopopvolgingsplan’. Indien de bouwheer of aannemer kiest voor de vrijwillige sloopopvolging door de sloopbeheersorganisatie Tracimat dan moet het sloopopvolgingsplan worden opgesteld door een geregistreerd deskundige. Meer info.

Asbestinventaris vrijwillig of bij verkoop (vanaf 2021/2022) en tegen 2032

Tot op heden is de opmaak of het bezit van een niet-destructieve asbestinventaris buiten een werkgeverscontext niet verplicht. Uiteraard is een vrijwillige opmaak steeds verstandig om gezondheidsrisico’s en onvoorziene kosten te vermijden. Best doet u hiervoor beroep op een erkend asbestlabo dat ook de dienstverlening voor asbestinventarisatie aanbiedt via asbestdeskundigen. De lijst van erkende asbestlabo’s vindt u hier.

De opmaak van een asbestinventaris zal in de toekomst enkel door een erkend expert, een zogeheten ‘gecertificeerd asbestdeskundige’ kunnen, op basis van een uniform standaard inspectieprotocol. Om hun certificatie te behalen zullen toekomstige asbestdeskundigen kennis en expertise inzake het herkennen en beoordelen van asbesthoudende materialen moeten aantonen of bekomen via een opleidings- en stagetraject. Certificatie-instellingen zullen instaan voor de certificatie en opvolging van asbestdeskundigen. In aanloop naar de verplichte opmaak van een asbestinventaris bij verkoop einde 2021 of begin 2022 werkt de OVAM met de sector alle noodzakelijke wettelijke en procedurele bepalingen uit zoals het standaard inspectieprotocol, het certificatiereglement en de Vlarema-bepalingen.