Tussenverkoper/eindverkoper

Wat is (A)EEA?

AEEA staat voor afgedankte elektrische en elektronische apparatuur. AEEA is dus alle elektrische en elektronische apparatuur die door een huishouden of in een bedrijf wordt afgedankt. Welke apparaten kunnen nu als elektrische en elektronische apparatuur (EEA) worden beschouwd? In de afvalstoffenwetgeving wordt volgende definitie gehanteerd (artikel 1.2.1§2, 23° van het VLAREMA): “Apparaten die elektrische stromen of elektronische velden nodig hebben om naar behoren te kunnen werken en apparaten voor het opwekken, overbrengen en meten van die stromen en velden, die onder één van de categorieën, vermeld in artikel 3.4.4.2, vallen en die bedoeld zijn voor gebruik met een spanning van maximaal 1000 volt bij wisselstroom en 1500 volt bij gelijkstroom. Daarin zijn ook alle onderdelen, subeenheden en verbruiksmaterialen begrepen die deel uitmaken van het product op het moment dat het wordt afgedankt”.

De volgende apparaten vallen niet onder deze definitie:

  1. Apparaten die deel zijn van andere elektrische apparatuur;
  2. Apparatuur die verband houdt met de bescherming van de wezenlijke belangen van de veiligheid van lidstaten, wapens, munitie en oorlogsmateriaal, tenzij het gaat om producten die niet specifiek voor militaire doeleinden zijn bestemd;
  3. Grote, niet-verplaatsbare industriële installaties van elektrische en elektronische gereedschappen en tuingereedschappen.

Volgens deze definitie kunnen elektrische en elektronische apparatuur worden onderverdeeld in 10 categorieën:

  1. Grote huishoudelijke apparaten
  2. Kleine huishoudelijke apparaten
  3. IT- en telecommunicatie apparaten
  4. Consumentenapparaten
  5. Verlichtingsapparaten (inclusief zaklampen)
  6. Elektrisch en elektronisch gereedschap (uitgezonderd grote, niet-verplaatsbare industriële installaties)
  7. Speelgoed, apparaten voor sport en ontspanning
  8. Medische hulpmiddelen (met uitzondering van alle geïmplanteerde en geïnfecteerde producten)
  9. Meet- en controle-instrumenten
  10. Automaten

Omdat het op basis van deze definitie niet zo eenvoudig is om uit te maken of een bepaald apparaat nu al dan niet EEA is, werd er door de drie gewesten, in samenspraak met de industrie, een beslissingsboom opgesteld. De beslissingsboom dient als een leidraad beschouwd te worden. De finale beslissing of een bepaald apparaat als EEA beschouwd wordt, wordt steeds door de bevoegde overheid van het desbetreffende gewest genomen.

Verder wordt er een onderscheid gemaakt tussen huishoudelijke EEA enerzijds en professionele EEA anderzijds. Huishoudelijke EEA zijn EEA die worden gebruikt in huishoudens of daarmee vergelijkbaar gebruik in bedrijven. Een computer of ijskast die in een bedrijf wordt gebruikt zoals in een huishouden, behoort dus tot de categorie huishoudelijke EEA. Als deze computer wordt afgedankt is het bedrijfsafval, maar het wordt wel beschouwd als huishoudelijk AEEA.

Voorbeelden van huishoudelijke EEA of vergelijkbaar EEA:

  • Koel- en vriesapparatuur: koelkast, diepvriezer,...;
  • Groot witgoed: wasmachine, droogkast, fornuis, zonnebank, vaatwasmachine,...;
  • Televisies en monitoren: TV-schermen, computermonitoren,...;
  • Overige apparatuur: microgolfoven, GSM, printer, toetsenbord, radio, DVD-speler, strijkijzer, stofzuiger, grasmaaier, verlichtingsapparatuur,...;
  • Lampen: gasontladingslampen zoals TL-lampen, zonnebanklampen, spaarlampen,... .

Anderzijds zijn er de professionele EEA. Dit zijn toestellen die normaal gezien nooit binnen een huishouden worden gebruikt. Het zijn toestellen die enkel binnen een professionele context worden gebruikt.

Voorbeelden van professionele EEA:

  • laboratoriumapparatuur, bankautomaten, tandartsstoelen ...
  • apparaten zoals een kopieerapparaat groter dan 35 kg, een drankautomaat, een scanner groter dan 5 kg, een server,...

AEEA is gevaarlijk afval

AEEA bevat onderdelen die schadelijk zijn voor het milieu. Daarom valt AEEA onder gevaarlijk afval. AEEA moet verplicht gedepollueerd en gedemonteerd worden door vergunde verwerkers. De verschillende afvalstromen die na depollutie en demontage ontstaan dienen verder gerecycleerd te worden.

Voorbeelden van schadelijke onderdelen:

  • In koel- en vriesapparatuur en andere grote toestellen: koelmiddelen met CFK’s of halonen, CFK-houdende olie, PCB-houdende condensatoren, kwikschakelaars,...;
  • In kleine toestellen: (oplaadbare) batterijen, PCB-houdende condensatoren, TL-lampen of andere kwikhoudende lampen, asbest in oude apparaten met temperatuuroverdracht (strijkijzer, waterkoker,…), (oplaadbare) batterijen,...;
  • In audio- en videoapparatuur: beeldschermen, batterijen, TL-lampen,...;
  • In ICT-apparatuur: beeldschermen, LCD-schermen, tonercassettes, cartridges, inktlinten,...;
  • In verlichtingsarmaturen: PCB-houdende condensatoren, TL-lampen of andere kwikhoudende lampen,... .

AEEA worden als gevaarlijke afvalstoffen beschouwd omdat ze gevaarlijke onderdelen en componenten bevatten. Afhankelijk van de verschillende soorten AEEA zijn de volgende euralcodes van toepassing:

Huishoudelijke AEEA en soortgelijk bedrijfsafval:
20 01 21*: TL-buizen en ander kwikhoudend afval;
20 01 23*: afgedankte apparatuur die chloorfluorkoolwaterstoffen bevat;
20 01 35*: niet onder 20 01 21 en 20 01 23 vallende afgedankte elektrische en elektronische apparatuur die gevaarlijke onderdelen bevat;

Professionele AEEA: 16 02 10*: niet onder 16 02 09 vallende afgedankte apparatuur die PCB’s bevat of daarmee verontreinigd is;
16 02 11*: afgedankte apparatuur die CFK’s, HCFK’s en/of HFK’s bevat;
16 02 12*: afgedankte apparatuur die vrije asbestvezels bevat;
16 02 13*: niet onder 16 02 09 tot en met 16 02 12 vallende afgedankte apparatuur die gevaarlijke onderdelen bevat.

Wat is de aanvaardingsplicht op AEEA?

Afgedankte elektrische en elektronische apparaten (AEEA) zijn onderworpen aan de aanvaardingsplicht. De aanvaardingsplicht houdt in dat de eindverkoper, tussenhandelaar en producent/invoerder verantwoordelijk zijn voor de inzameling en verwerking van AEEA. Zij zijn verplicht om van de klant het afgedankte product terug te nemen. Tevens dient er aan de bevoegde gewestelijke overheid (voor Vlaams gewest: OVAM) gerapporteerd te worden hoeveel elektrische en elektronische apparatuur (EEA) er nieuw op de markt wordt gebracht, en hoeveel er wordt ingezameld en verwerkt. AEEA dienen volgens specifieke normen gerecycleerd te worden en dit enkel door bedrijven die hiervoor vergund zijn.

De batterijen aanwezig in EEA zijn bovendien onderworpen aan de aanvaardingsplicht afgedankte batterijen.

De wettelijke bepalingen zijn opgenomen in artikel 21 van het Materialendecreet (decreet van 23 december 2011 betreffende het duurzaam beheer van materiaalkringlopen en afvalstoffen) en in hoofdstuk 3 van het VLAREMA. De aanvaardingsplicht is gebaseerd op Europese regelgeving (AEEA-richtlijn 2002/96/EG en batterij-richtlijn 2006/66/EG).
De aanvaardingsplicht AEEA geldt zowel voor huishoudelijke EEA (sinds 1 juli 1999) als voor professionele EEA (sinds 13 augustus 2005).

Hoe kan ik als eindverkoper / tussenhandelaar voldoen aan de aanvaardingsplicht AEEA?

Als eindverkoper / tussenhandelaar van EEA moet u het AEEA dat uw klanten u in het kader van de aanvaardingsplicht aanbieden gratis aanvaarden, in zoverre er een gelijkaardig product wordt aangeschaft. De eindverkoper van EEA moet op een duidelijk zichtbare plaats in elk van zijn verkooppunten een bericht aanbrengen waarop onder de titel “AANVAARDINGSPLICHT” is aangegeven op welke wijze hij voldoet aan de aanvaardingsplicht (via het Recupel-systeem, of via een individueel afvapreventie- en afvalbeheerplan) en op welke wijze de koper zich kan ontdoen van zijn afgedankt product. Ook bij verkoop buiten een verkoopsruimte moet de consument hierover geïnformeerd worden.
Het AEEA dat u in het kader van de aanvaardingsplicht hebt ontvangen van klanten dient u gescheiden van andere afvalstoffen op te slaan. Bovendien moet dit AEEA weersbestendig en op een verharde ondergrond opgeslagen worden. Indien er kans is op lekken (van bvb. koelvloeistoffen), dient er een opvangvoorziening geplaatst te worden.
Voor zover u het AEEA dat u van uw klanten heeft ontvangen op een regelmatige basis afvoert of laat afvoeren, hebt u geen vergunning nodig voor de opslag van AEEA.

Hoe geraak ik reglementair en milieu-verantwoord van mijn AEEA af?

De wijze waarop u zich als eindverkoper / tussenhandelaar reglementair kan ontdoen van uw AEEA dat u in het kader van de aanvaardingsplicht heeft ontvangen van klanten, hangt af van de keuze die de producent/invoerder heeft gemaakt tussen enerzijds aansluiten bij het collectieve systeem (lid worden van Recupel), en anderzijds het op individuele wijze voldoen aan de aanvaardingsplicht (opstellen en naleven van een individueel afvalpreventie- en afvalbeheerplan dat dient goedgekeurd te worden door de OVAM). Afhankelijk van de gemaakte keuze van de producent/invoerder tussen het collectieve versus het individuele systeem, heeft u als eindverkoper / tussenhandelaar verschillende mogelijkheden.

Inzameling via het Recupel-inzamelsysteem

Indien de producent/invoerder lid is van Recupel kan u gebruik maken van volgende inzamelmogelijkheden:

Afgedankte huishoudelijke apparatuur:

- Leverancier
U kan met uw AEEA gratis terecht bij uw leverancier van EEA wanneer u een gelijkaardig nieuw product koopt. Een Belgisch bedrijf dat aan u EEA levert is immers verplicht om AEEA gratis te aanvaarden bij aankoop van een nieuw gelijkaardig product.
- Ophaalpunt worden van huishoudelijk AEEA
Recupel haalt bij uw bedrijf onder bepaalde voorwaarden huishoudelijk AEEA op als u zich registreert als ophaalpunt. Huishoudelijke AEEA en gasontladingslampen worden gratis opgehaald door Recupel. Aansluiten bij Recupel als ophaalpunt is gratis. Indien uw bedrijf ophaalpunt wordt van huishoudelijke AEEA, wordt er door Recupel gratis een recipiënt voorzien waarin u uw AEEA kan plaatsen (een boxpallet of container). Ook 8 lossen eenheden AEEA worden opgehaald door Recupel. Voor de ophaling van gasontladingslampen is er een specifiek systeem uitgewerkt: er is een ‘lampendoos’ ter beschikking die tot 50 kg lampen kan bevatten en een ‘lampenbox’ die tot 200 kg lampen kan bevatten. Meer informatie over de ophaalmogelijkheden en voorwaarden zijn beschikbaar bij www.recupel.be: Op het werk > Ophaalvoorwaarden voor huishoudelijke toestellen).
- Ophaling van AEEA via het charter-systeem
Indien u als bedrijf niet kan voldoen aan de ophaalvoorwaarden van Recupel, kan u uw huishoudelijke AEEA, samen met uw professionele AEEA, ook laten ophalen door een charter-ophaler. Via het charter-systeem kan u uw AEEA zonder directe tussenkomst van Recupel laten ophalen door één van de contractanten (=charter-ophalers) die met Recupel een charter-contract heeft afgesloten. Op zich dekt de milieubijdrage voor huishoudelijke EEA de kost voor inzameling en verwerking van huishoudelijke AEEA, maar aangezien ophaling via het charter-systeem niet rechtstreeks via Recupel verloopt, en de ophaling van huishoudelijk AEEA als een extra dienstverlening wordt beschouwd, kan er voor deze extra dienstverlening een kleine bijdrage worden gevraagd door de charter-ophaler. Op de website van Recupel vindt u meer informatie over het charter-systeem.
- Zelf afvoeren van uw AEEA naar een charter-ophaler of charter-verwerker
Als u zelf instaat voor het vervoer van uw AEEA kan u met uw huishoudelijke AEEA gratis terecht bij charter-ophalers die een vergunning hebben voor de opslag van AEEA, en bij charter-verwerkers.
- Kringloopcentrum
Een andere mogelijkheid is dat een kringloopcentrum het huishoudelijke AEEA komt ophalen. Sommige kringloopcentra halen enkel herbruikbare toestellen op. Voor meer inlichtingen en adressen van kringloopcentra : www.kringloop.net of op het telefoonnummer 03 281 03 30.
- Containerpark
Als er enkel kleine hoeveelheden AEEA af te voeren zijn, is ook het containerpark een mogelijkheid. In sommige regio’s worden bedrijven toegelaten op het containerpark (vooraf navragen bij de gemeente!). Voor autonome rookmelders is er een aparte regeling op het containerpark. Met ingang van 1 juli 2008 werden de autonome rookmelders op de huishoudelijke productenlijst van Recupel opgenomen. Concreet betekent dit dat vanaf 1 juli 2008 autonome rookdetectoren worden ingezameld via de containerparken. Op de containerparken staat een zwart metalen vat met deksel voorzien van de vermelding ‘rookdetectoren’ en een kunststof binnenzak.

Afgedankte professionele apparatuur:

- Leverancier
U kan met uw AEEA gratis terecht bij uw leverancier van EEA wanneer u een gelijkaardig nieuw product koopt. Een Belgisch bedrijf dat aan u EEA levert is immers verplicht om AEEA gratis te aanvaarden bij aankoop van een nieuw gelijkaardig product. Tenzij het uitdrukkelijk anders werd opgenomen in de verkoopsvoorwaarden van het nieuwe toestel.
- Rechtstreeks via Recupel (Full-service)
AEEA van professionele apparatuur kan worden opgehaald via het inzamelsysteem van Recupel. Het verschil met het gratis inzamelsysteem voor huishoudelijk AEEA is dat de milieubijdrage voor professionele apparaten enkel een administratieve bijdrage is, die de inzamel- en verwerkingskost niet dekt. Indien u uw AEEA van professionele apparatuur rechtstreeks via Recupel wil laten ophalen, dient u eerst een offerte bij Recupel aan te vragen (= de prijs voor inzameling en verwerking).
- Ophaling van AEEA via het charter-systeem
Via het charter-systeem kan u uw professionele AEEA zonder directe tussenkomst van Recupel laten ophalen door één van de contractanten (= charter-ophaler of charter-verwerker) die met Recupel een charter-contract heeft afgesloten. Al naargelang de economische waarde van de materialen die uit het AEEA kan gehaald worden bij recyclage, krijgt u van de contractant ofwel een vergoeding, ofwel een kostprijs aangerekend die de inzamel- en verwerkingskost dekt. Het verschil met het full-service-systeem is dat via het charter de prijsafspraak voor de inzameling en verwerking van het AEEA rechtstreeks tussen uw bedrijf (als ontdoener van professionele AEEA) en de contractant naar keuze gebeurt, zonder tussenkomst van Recupel. Via het charter-systeem is er dus een grotere marktwerking dan bij het full service-systeem. Voor niet-autonome rookmelders is er een aparte regeling binnen het charter.
Met ingang van 1 juli 2008 worden de niet-autonome rookmelders op de professionele productenlijst van Recupel opgenomen. Concreet betekent dit dat vanaf 1 juli 2008 niet-autonome rookdetectoren worden ingezameld via het charter. Op de website van Recupel vindt u meer informatie over het charter-systeem.
- Zelf afvoeren van uw AEEA naar een charter-ophaler of charter-verwerker
U kan uw professionele AEEA ook steeds zelf vervoeren naar een charter-ophaler die een vergunning heeft voor opslag van AEEA, of een charter-verwerker.

Inzameling buiten Recupel om (huishoudelijk en professioneel)

Inzamelsysteem via een goedgekeurd individueel afvalpreventie- en afvalbeheerplan

Wanneer de producent/invoerder heeft gekozen voor een individueel afvalpreventie- en afvalbeheerplan kan u geen gebruik maken van de inzameldiensten die Recupel aanbiedt. Wanneer u als bedrijf AEEA wenst te ontdoen waarvan de producent/invoerder een goedgekeurd afvalpreventie – en afvalbeheerplan heeft, dan is het de bedoeling dat deze AEEA in het inzamelsysteem van de producent/invoerder terecht komen. Meer info over dit welbepaalde inzamelsysteem kan u bekomen bij de producent/invoerder. Op de website van OVAM vindt u een lijst met bedrijven met een individueel afvalpreventie- en afvalbeheerplan. De producent/invoerder met een goedgekeurd afvalpreventie- en afvalbeheerplan dient ieder jaar te rapporteren aan de OVAM.

Rechtstreekse inzameling via een geregistreerde inzamelaar, afvalstoffenhandelaar of -makelaar

U kan uw AEEA steeds laten ophalen door een geregistreerde inzamelaar, afvalstoffenhandelaar of -makelaar, of zelf afvoeren naar een vergunde verwerker. Opgelet! Indien u als aanvaardingsplichtige ontdoener wenst gebruik te maken van dit systeem dient u er als opdrachtgever op toe te zien dat de doelstellingen inzake hergebruik en nuttige toepassing van artikel 3.4.4.5 van het VLAREMA worden behaald (zie artikel 5.2.5.4 van het VLAREMA). Op verzoek van OVAM dient u hierover informatie te verstrekken.

Inzameling van zaklampen

Inzameling via het Bebat-inzamelsysteem

Indien de producent/invoerder lid is van Bebat kan u uw afgedankte zaklampen samen met uw afgedankte batterijen laten inzamelen via de Bebat-dozen en vaten. Via de website van Bebat kan u zich registreren als ophaalpunt.

Inzameling buiten Bebat om

Wanneer de producent/invoerder heeft gekozen voor een individueel afvalpreventie- en afvalbeheerplan kan u geen gebruik maken van de inzameldiensten die Recupel of Bebat aanbiedt. Wanneer u als bedrijf afgedankte zaklampen wenst te ontdoen waarvan de producent/invoerder een goedgekeurd afvalpreventie – en afvalbeheerplan heeft, dan is het de bedoeling dat deze afgedankte zaklampen in het inzamelsysteem van de producent/invoerder terecht komen. Meer info over dit welbepaalde inzamelsysteem kan u bekomen bij de producent/invoerder. Op de website van OVAM vindt u een lijst met bedrijven met een individueel afvalpreventie- en afvalbeheerplan. De producent/invoerder met een goedgekeurd afvalpreventie- en afvalbeheerplan dient ieder jaar te rapporteren aan de OVAM.

U kunt uw afgedankte zaklampen steeds laten ophalen door een geregistreerde inzamelaar, afvalstoffenhandelaar of -makelaar, of zelf afvoeren naar een vergunde verwerker (zie 2.2.2.). Indien u als aanvaardingsplichtige ontdoener wenst gebruik te maken van dit systeem dient u er als opdrachtgever op toe te zien dat de doelstellingen inzake hergebruik en nuttige toepassing van artikel 3.4.4.5 van het VLAREMA worden behaald (zie artikel 5.2.5.4 van het VLAREMA). Op verzoek van OVAM dient u hierover informatie te verstrekken.

Transport

Geregistreerde inzamelaar, afvalstoffenhandelaar of -makelaar

Indien het vervoer van AEEA dat u in het kader van de aanvaardingsplicht hebt teruggenomen van uw klanten gebeurt door derden moet deze beschikken over een registratie als inzamelaar, afvalstoffenhandelaar of -makelaar. De lijst van geregistreerde inzamelaars, afvalstoffenhandelaars of -makelaars van AEEA kan worden geraadpleegd op de website van OVAM.

Als u AEEA dat u in het kader van de aanvaardingsplicht hebt teruggenomen van uw klanten zelf wenst te vervoeren naar een verwerker heeft u geen registratie als inzamelaar, afvalstoffenhandelaar of -makelaar nodig voor het vervoer van dit AEEA, mits u dit AEEA op een regelmatige basis afvoert. Indien dit AEEA wordt afgevoerd naar een verwerker buiten het Recupel-systeem om, dient u er als opdrachtgever op toe te zien dat de doelstellingen inzake hergebruik en nuttige toepassing van artikel 3.4.4.5 van het VLAREMA worden behaald (zie artikel 5.2.5.4 van het VLAREMA). Op verzoek van OVAM dient u hierover informatie te verstrekken.

Identificatieformulier

Van elke ophaling van AEEA is een document nodig waarop staat waar het AEEA naartoe is gegaan, met datum, hoeveelheid en soort apparaten. Voor dit document kan het identificatieformulier voor afvalstoffen gebruikt worden, of het document dat Recupel gebruikt bij ophaling. Het identificatieformulier voor gevaarlijke afvalstoffen is van toepassing. AEEA wordt na afdanking steeds als gevaarlijk afval beschouwd. Als u AEEA dat u in het kader van de aanvaardingsplicht hebt teruggenomen van uw klanten zelf vervoert naar een verwerker hoeft u geen identificatieformulier in te vullen.

Grensoverschrijdende transporten

Wanneer AEEA naar het buitenland wordt vervoerd, moet steeds worden voldaan aan de Europese verordering (1013/2006/EG) betreffende de overbrenging van afvalstoffen. Voor AEEA houdt dit concreet in dat er steeds een goedgekeurde kennisgeving vereist is.

Daarnaast legt het VLAREMA (artikel. 5.2.5.4) op dat de opdrachtgever van het grensoverschrijdende transport van AEEA de doelstellingen inzake hergebruik en nuttige toepassing van artikel 3.4.4.5 dient te behalen, en bovendien dient te laten valideren door een onafhankelijke keuringsinstelling die geaccrediteerd is op basis van ISO 17020.

Voor uitvoer naar niet-OESO landen geldt er een exportverbod.

Verwerking en recyclage

Demontage van AEEA vereist steeds een vergunning. Een apparaat volledig ontmantelen dient dus overgelaten te worden aan vergunde verwerkers. Het weghalen van gevaarlijke onderdelen is voorbehouden voor bedrijven die deze activiteit in hun milieuvergunning hebben opgenomen. De lijst van vergunde verwerkers van AEEA kan hier worden geraadpleegd.

Controlebevoegdheid OVAM

De OVAM is de bevoegde instantie voor controle op de aanvaardingsplicht. De toezichthouders van de OVAM hebben het recht op o.a. toegang, inzage/kopie van zakelijke gegevens en het doen van vaststellingen (foto’s,…). De toezichtrechten van de toezichthouders zijn opgenomen in het decreet algemene bepalingen milieubeleid van 5 april 1995 (Titel XVI, hoofdstuk III, artikel 16.3.10).

Indien er overtredingen worden vastgesteld kan er een verslag van vaststelling (VVV) of een proces verbaal (PV) worden opgesteld.

Terug naar overzichtspagina