Asbest en uw gezondheid

Wanneer is asbest gevaarlijk?

asbestvezels

Asbest is een verzamelnaam voor een groep mineralen die voorkomt in de natuur. Er zijn verschillende soorten asbest. De ene is gevaarlijker of schadelijker dan de andere.

Asbest vormt alleen een risico als er vezels vrijkomen die worden ingeademd. Het inslikken van asbestvezels is volgens de heersende inzichten niet gevaarlijk. Ook contact met de huid kan geen kwaad. Asbestvezels kunnen splitsen in kleine, niet met het blote oog waarneembare vezels. Die komen in de lucht terecht en worden ingeademd. Ze dringen zeer diep in de longen door en kunnen ernstige ziekten veroorzaken zoals asbestose (bindweefselvorming rond asbestvezels in het longweefsel zodat zuurstofuitwisseling moeilijker verloopt), longkanker of mesothelioom (een zeldzame vorm van kanker aan het long- of buikvlies die dodelijk is en die gerelateerd wordt aan asbestblootstelling). Typisch bij asbestaandoeningen is de lange latentietijd die gemiddeld dertig tot veertig jaar bedraagt en  afhankelijk is van de dosis en de blootstellingsperiode.

Aanvankelijk dacht men dat asbestose, in tegenstelling tot de andere ziekten, alleen voorkomt bij beroepsgebonden blootstellingen. Personen die werkten in de asbestindustrie of personen die veelvuldig in contact kwamen met asbesthoudende toepassingen zoals bv. installateurs van centrale verwarming, loodgieters, elektriciens en schrijnwerkers, vormden de risicogroep. Later stelde men vast dat er ook mensen ziek werden die niet beroepsmatig blootgesteld werden.

Theoretisch kan elke blootstelling, hoe klein ook, leiden tot asbestziekten. Het risico wordt groter naarmate er meer vezels worden ingeademd, bijvoorbeeld als gevolg van het bewerken (boren, zagen, schuren) of beschadigen van asbesthoudend materiaal. Verder neemt het aantal vezels dat u inademt toe naarmate u langer aan asbestvezels wordt blootgesteld. Daarom moet  u het inademen van asbestvezels voorkomen.

Samenvatting

Asbest is alleen gevaarlijk als de vezels vrijkomen en worden ingeademd. Het inslikken van asbestvezels is volgens niet gevaarlijk.

  • Het gevaar neemt toe naarmate het aantal ingeademde vezels (dit wil zeggen de blootstellingsduur en/of de concentratie) toeneemt.
  • Asbestvezels die goed gebonden zijn aan een dragermateriaal (zoals niet-verweerd asbestcement) kunnen niet worden ingeademd zolang het dragermateriaal niet wordt bewerkt of wordt beschadigd.

Welke ziektes worden geassocieerd met asbest?
 

asbest en gezondheid  - longen

Asbestvezels kunnen vijf verschillende ziektes veroorzaken:

  • Pleurale plaques
    Dit zijn verdikkingen van het borstvlies die kunnen verkalken. De patiënt merkt hier bijna nooit iets van. De plaques ontstaan vijftien à twintig jaar na blootstelling aan asbest.
    Deze aandoening komt enkel voor door beroepsmatige blootstelling.
  • Mesothelioom
    Dit is een kwaadaardige tumor aan het borst- of buikvlies. Mesothelioom ontwikkelt zich pas vijfentwintig tot veertig  jaar na de blootstelling aan asbest. De ziekte kent een fatale afloop.
  • Asbestose
    Er vormt zich  littekenweefsel in de longen, waardoor het moeilijker wordt om adem te halen. De patiënt wordt daardoor gevoeliger aan infecties. De ziekte ontwikkelt zich tussen de tien en twintig jaar na de blootstelling aan asbest.
    Deze aandoening komt enkel voor door beroepsmatige blootstelling.
  • Longkanker
    Deze ziekte ontwikkelt zich tussen vijftien en vijfentwintig jaar na de blootstelling aan asbest. Iemand die blootgesteld werd aan asbest en daarbij ook nog rookt, verhoogt de kans op ontwikkeling van longkanker aanzienlijk.
  • Kanker aan het strottenhoofd
    Sedert enige tijd wordt aanvaard dat deze vorm van kanker veroorzaakt kan worden door asbest.

Asbestose, longkanker en strottenhoofdkanker komen enkel voor na een beroepsblootstelling. Dit betekent dat u lange tijd grote hoeveelheden asbestvezels hebt ingeademd. Pleurale plaques en mesothelioom kunnen ook voorkomen na blootstelling buiten het arbeidsmilieu. Toch komt mesothelioom ook hoofdzakelijk voor bij mensen die beroepshalve met asbest werkten.


Ik werd blootgesteld, moet ik mij nu laten onderzoeken?

Men kan zich niet laten testen om te onderzoeken of men asbestvezels heeft ingeademd. Een medisch onderzoek onmiddellijk na een vermoeden van blootstelling heeft dus absoluut géén zin, zeker niet als het om een toevallige of eenmalige blootstelling gaat. Zelfs als u op dat moment in contact kwam met vrije asbestvezels, is de kans immers verwaarloosbaar klein dat u er ziek van wordt. Eventuele ziekteverschijnselen manifesteren zich gemiddeld pas 30-40 jaar na de blootstelling. Asbestziektes geven dus nooit symptomen die op korte termijn na de blootstelling kunnen opgespoord worden. Een ‘preventieve screening’ is enkel zinvol bij mensen die beroepsmatig aan asbest werden blootgesteld. Daarbij moet wel voor ogen gehouden worden dat vroegtijdig opsporen van mesothelioom geen echte gezondheidswinst oplevert omdat er geen effectieve genezende behandeling bestaat.

Bij éénmalige blootstelling is het risico verwaarloosbaar. Werknemers die vaak professioneel met asbest in contact komen, dragen omwille van het risico op regelmatige blootstelling speciale bescherming.

Iedereen wordt blootgesteld aan asbestvezels: er is een achtergrondconcentratie van maximaal 200 vezels per kubieke meter. Dit betekent dat u altijd een beetje blootgesteld wordt aan asbest.

Inademen van (extra) asbestvezels moet u vermijden. Het risico om ziek te worden stijgt met het aantal keer dat u blootgesteld wordt, de duur van de blootstelling en de concentratie van de vezels.

Heeft u twijfels? Contacteer dan uw huisarts.

Na hoeveel tijd ben ik zeker dat ik niks overhoud aan asbest?

Aangezien de tijd tussen blootstelling en ziek worden gemiddeld dertig tot veertig jaar is, kunt u nooit helemaal zeker zijn dat u niets overhoudt aan de blootstelling.

Het is wel zo dat een eenmalige blootstelling gedurende korte tijd een zeer klein risico geeft.

Evolutie van het aantal asbestslachtoffers

In de jaren 1960 hebben er ruim een miljoen Belgen met asbest gewerkt. Als gevolg van die blootstelling zijn er tegenwoordig in België zowat 250 nieuwe mesothelioomgevallen per jaar. Hiervan werden er slechts een beperkt aantal niet-professioneel blootgesteld.

Vanaf medio 1970 werden er belangrijke extra beschermingsmaatregelen genomen. Hierdoor verwachten we dat vanaf 2015-2020 het aantal asbestslachtoffers zal dalen.

Tegemoetkoming aan asbestslachtoffers

Sinds de oprichting van het Asbestfonds kunnen alle mesothelioom- en asbestoseslachtoffers een (schade)vergoeding krijgen. Dus ook diegenen die geen aanspraak konden maken op het Fonds voor Beroepsziekten, zoals zelfstandigen en mensen die buiten een professionele omgeving werden blootgesteld aan asbest, waaronder huisgenoten van mensen die met asbest werkten, omwonenden van asbestverwerkende bedrijven en in bredere zin alle particulieren.

Medisch milieukundigen

Asbestfonds België