Asbestspecial lokale besturen

  • 23 juni 2021

Asbestspecial lokale besturen 

Lokale besturen maakten de afgelopen jaren werk van een lokaal asbestafbouwbeleid en de meesten onder hen organiseerden daarbij een asbestproject voor de inzameling aan huis bij burgers. De OVAM merkt dat dit op lokaal niveau heel wat vragen met zich meebrengt. De burger wendt zich daarvoor vaak tot het gemeenteloket. Met deze asbestspecial wil de OVAM graag lokale besturen een doorkijk geven in enkele actuele items rond asbest, zodat zij lokaal de vragen van de burgers kunnen beantwoorden. Asbest herkennen en veilig omgaan met asbestmaterialen staan voorop.

 

Asbestopleidingen voor lokale besturen

Het asbestafbouwbeleid groeit iedere dag. De OVAM deelt graag haar opgebouwde kennis met lokale besturen en organiseert daartoe de nodige opleidingen op maat en vanuit een overheidsperspectief. De opleidingen zijn momenteel ingedeeld in drie modules:

  • asbest herkennen
  • veilig omgaan met asbest
  • asbesthandhaving

Zowel parkwachters, medewerkers van de technische dienst als milieudeskundigen, onthaalbediendes, premieadviseurs, stedenbouwkundigen, omgevingsambtenaren als lokale milieutoezichthouders zijn welkom. 

Opgelet: de opleiding vervangt niet de verplichte opleiding ‘Eenvoudige handelingen’, die medewerkers jaarlijks moeten volgen als ze bepaalde hechtgebonden asbesttoepassingen willen verwijderen.

Klik hier voor meer informatie en een inschrijvingsmodule 

> Terug naar overzicht

Subsidies voor de huis-aan-huis inzameling van asbestcement

80 % van de gemeenten kreeg intussen een subsidie voor hun project voor de inzameling aan huis van asbestcement. vaak neemt de lokale afvalintercommunale de projectcoördinatie op zich. De OVAM moedigt ook de overige 20 % gemeenten aan om een subsidieaanvraag in te dienen en ondersteunt hen bij het indienen van hun aanvraag. Dankzij de vele opgebouwde goede praktijken in de lopende projecten, kan de OVAM deze laatste gemeenten goed ondersteunen en hen actief gidsen in hun projectopstart.

Al sinds 2018 halen lokale besturen asbestcement op en stellen zij hiervoor een inzamelaar aan. De vaak efficiënte aanpak en organisatie bij het lokale bestuur, leidde inmiddels tot de demontage en afvoer van omvangrijke volumes. Verschillende lokale besturen hebben momenteel dan ook een groot deel van hun budget besteed aan het eerste project en kunnen in die eindfase al een vervolgproject aanvragen. De Vlaamse overheid voorziet relancemiddelen om de continuïteit van deze projecten voor de komende jaren te kunnen waarborgen. Cijfers over de inzameling van asbestcement op het recyclagepark kunnen lokale besturen momenteel raadplegen via de ‘Benchmarktool’ van de OVAM. In de toekomst zal de OVAM in deze benchmarktool ook gegevens over de lokale asbestprojecten opnemen.

Meer info over de asbestprojecten:

> Terug naar overzicht

Asbestverwijdering koppelen aan lokale energiedoelstellingen 

Asbestverwijdering gaat bij het verouderd Vlaams gebouwenpatrimonium hand in hand met energierenovatie. Net daarom expliciteerde de Vlaamse Regering die link in het Actieplan Asbestafbouw en het Vlaams Energie- en Klimaatplan (VEKP). Sommige lokale besturen gingen nog een stapje verder en namen deze link op in de lokale Beleid- en Beheercyclus (BBC). De vernieuwde premie van Fluvius biedt ook mogelijkheden om actiebereidheid op het terrein te realiseren. Sinds januari 2021 bestaat er immers een ‘surplus’ van 8 euro/m² wanneer gebouweigenaren gelijktijdig asbest verwijderen en hun muren of daken isoleren.
Bij het duurzaam bouw- en woonadvies en adviesverlening aan de balie over premies, kunt u burgers dan ook informatie meegeven over asbest bij energierenovatie. 

Meer info over de isolatiepremies en aanvraagformulieren zijn te vinden en in te dienen bij Fluvius voor particulieren, niet-woongebouwen en het patrimonium van lokale besturen.

> Terug naar overzicht

Asbestcharter voor kwaliteitsvol werken door dakaannemers

Veilig omgaan met asbesthoudend materiaal staat voorop. Daarom nam de OVAM het initiatief om samen met Bouwunie en VCB een ‘Asbestcharter voor dakaannemers’ in het leven te roepen. Samen met de daksector sleutelde de OVAM aan een werkbare ‘Code van goede praktijk’ die de dakaannemer gidst in hoe hij veilig en volgens de regels van de kunst asbest verwijdert. Deze code werd ook opgenomen in de energiepremies voor dak- en muurisolatie van Fluvius (zie boven). Het aantal aangesloten ondernemingen is momenteel nog niet erg talrijk, maar de bouwsector moedigt momenteel wel hun leden aan het asbestcharter te onderschrijven. Wanneer burgers aan het loket komen informeren over muur- en/of dakisolatiepremie kunt u daarnaar verwijzen. Des te meer de burger/klant hiernaar vraagt, des te waardevoller een dakaannemer het ook zal vinden om het asbestcharter te ondertekenen.

> Terug naar overzicht

Asbestbrochures – bestel ook de gedrukte baliebrochure

Sinds twee jaar heeft de OVAM ook een algemene asbestbrochure ‘Hoe uw woning asbestveilig maken?’. Ook in 2021 voorziet de OVAM een gedrukte brochure voor lokale besturen. Deze brochure is bedoeld als baliebrochure voor mensen die niet of moeilijk over internet beschikken, vandaar dat de bestelmogelijkheden beperkt zijn. Eenmaal voldoende bestellingen bereikt zijn, voorziet de OVAM tegen oktober een druk. U kan de gedrukte baliebrochures via deze link bestellen.
Alle brochures, informatiefilmpjes en ander vrij te gebruiken materiaal vindt u terug via: www.ovam.be/communicatie-media-asbest. 

> Terug naar overzicht

OVAM ondersteunt lokale milieutoezichthouders

De OVAM realiseert zich dat lokale besturen vaak met beperkte personeelsinzet enorme inspanningen leveren om mee te werken aan een gezonde leefomgeving. Het asbestafbouwbeleid werd in 2019 doorvertaald in het Materialendecreet en biedt lokale milieutoezichthouders dan ook de nodige wetsartikels als houvast om bij klachten of incidenten rond onzorgvuldig handelen met asbest meteen te kunnen ingrijpen. Concrete verbodsbepalingen zijn daarbij opgenomen rond plaatsen van zonnepanelen op asbestdaken, ontmossen en plaatsen van overzetdaken.

Lokale besturen kunnen gebruik maken van de leidraden die het asbestteam van de OVAM uitwerkte op basis van goede praktijk. Asbestbranden, asbestsluikstorten, asbest in bodem of in puin, onzorgvuldige sloop met asbest, ontmossen van asbestdaken… het komt er allemaal in aan bod. Periodiek krijgen deze brochures een update op basis van goede praktijken onder lokale besturen. De OVAM biedt lokale besturen ondersteuning bij omvangrijke asbestincidenten via een OVAM-contract voor asbestdeskundigen. Daarnaast informeert de OVAM graag personeelsleden van lokale besturen via asbestopleidingen. De OVAM zoomt daarbij in op asbest herkennen, omgaan met asbest en asbesthandhaving. Heeft u nog verdere vragen of heeft u nogondersteuning hierbij nodig? Vul dan gerust het contactformulier in.

Link naar de leidraden

> Terug naar overzicht

Omzendbrief verplicht verpakte aanlevering asbestcement

VLAREM II (art. 6.4.0.1.) bepaalt dat burgers verplicht zijn om asbestcement materialen te verpakken wanneer zij dat willen transporteren naar het recyclagepark. Het verplicht verpakt aanleveren van asbestcement op het recyclagepark is een geschikte maatregel om de verspreiding van asbeststof tegen te gaan. Dit verhoogt de veiligheid voor zowel parkbezoeker als parkwachter. 

De omzendbrief voor recyclageparken zet lokale besturen ertoe aan om hun burgers hierover te informeren en te sensibiliseren, maar eveneens om het personeel van de recyclageparken op te leiden en hen te voorzien van de nodige beschermingsmaterialen.

Daarnaast moeten lokale besturen in hun politiereglement ook een artikel opnemen dat bepaalt dat het recyclagepark enkel verpakte asbestcement materialen mag inzamelen. De OVAM integreerde een bijkomende paragraaf onder artikel 17 in het model politiereglement over de verplicht verpakte aanlevering van asbestcement materialen. 

U vindt het model hier: Model politiereglement en handhaving - OVAM

Als u als lokaal bestuur ervoor kiest om zelf geen verpakkingsmateriaal aan te bieden, merkt de OVAM in de praktijk dat het daarbij aangewezen is de lokale doe-het-zelf zaken even op de hoogte te brengen over welk materiaal daarbij gewenst is. Daarnaast kunnen pictogrammen aan de container voor asbestcement verduidelijken hoe de gebruikers van het recyclagepark stofverspreiding maximaal kunnen voorkomen. Gooien of breken van materialen in asbestcement is verboden, alsook het ter plaatse verpakken of het leegmaken van zakken. De OVAM maakte een affiche om bij de container voor de inzameling van asbestcement te voorzien. De afvalintercommunales en lokale besturen kunnen hier vrij over beschikken. U kunt het communicatiemateriaal samen met de omzendbrief en een hele reeks praktijkgerichte tips en tricks hier terugvinden.

> Terug naar overzicht

Rapportering over de Asbestovereenkomst 2018

In 2018 vloeide 9 miljoen euro in een evenredige verdeling door naar alle steden en gemeenten in Vlaanderen als steun bij het lokaal asbestafbouwbeleid. Inzetten op asbestafbouw betekent immers ook een verhoogde aanvoer op het lokale recyclagepark. Lokale besturen konden deze budgetten dan ook gebruiken voor de inzameling op het recyclagepark of binnen het niet-subsidieerbaar deel van de lokale asbestprojecten. 
Alle steden en gemeenten in Vlaanderen tekenden in 2018 vrijwillig in opde asbestovereenkomst. Hiermee verklaarden zij werk te willen maken van het resterende asbestpassief op hun grondgebied. Hoe zij dat vormgeven en hoe ver zij daarbij linken willen leggen richting andere beleidsdomeinen, kunnen zij vrij kiezen. Vereiste is wel dat het thema ‘asbest’ in de Beleid- en Beheercyclus (BBC) terug te vinden is. Vele gemeenten nemen asbest ook op in hun lokaal energie- en klimaatbeleid of bij hun beleid rond gezondheid of woonkwaliteit. 

De OVAM verwacht hierover een rapportage tegen 2022, zoals vermeld in de Asbestovereenkomst. In de loop van de komende maanden geeft de OVAM de volgende webpagina een update met meer informatie over het potentieel van een lokaal asbestafbouwbeleid, de wijze van rapporteren en veelgestelde vragen hierbij. Eventuele vragen hierover kunt u stellen via het webformulier.

> Terug naar overzicht

In 2022 verwelkomen we het asbestattest bij verkoop

Met meer dan 3500 gekende asbesttoepassingen gaat asbest schuil in vele hoeken en bouwlagen van onze gebouwen. De Vlaamse Regering wil zo snel mogelijk al het aanwezige asbest in Vlaamse gebouwen en woningen in kaart brengen en toekomstige gebouweigenaars informeren over de mogelijke asbestrisico’s. Door asbest op te sporen en burgers aan te moedigen risicovolle asbestmaterialen te verwijderen, wil Vlaanderen tegen uiterlijk 2040 asbestveilig zijn. Daarom stelt de OVAM momenteel alles in het werk om de invoering van een asbestinventarisattest bij verkoop mogelijk te maken in het voorjaar van 2022.
Enkel goed opgeleide en gecertificeerde asbestdeskundigen inventarisatie zullen de onderzoeken voor een geldig asbestattest kunnen uitvoeren. De deskundige brengt daarvoor een bezoek aan de woning en gaat daar alle asbestverdachte materialen na. Een asbestattest beschrijft voor een normaal gebruik van het gebouw welke materialen asbest bevatten, wat de staat is van het asbest en hoe het veilig kan beheerd of verwijderd worden. Het attest moet de burger ook aanzetten om asbesthoudende materialen versneld te verwijderen. 
De gebouweigenaar zal zijn asbestattest online terugvinden via de Woningpas. Bij de opbouw van de databank tracht de OVAM toezichthouders milieu of wooninspectie en medewerkers van hulpdiensten waar mogelijk toegang te verlenen tot de opgestelde asbestinventarissen. Hierdoor beschikken ze over meer informatie bij de asbestveilige uitoefening van hun job. Waar mogelijk zal een lokaal bestuur de databank ook kunnen gebruiken voor de lokale asbestprojecten. Zo kan ze haar project doelgerichter inzetten in asbestgevoelige buurten en mensen rechtstreeks uitnodigen voor deelname. 


De OVAM plant een brede informatiecampagne rond de invoering van het asbestattest vanaf het najaar van 2021. Dit communicatiemateriaal kunnen lokale besturen ook gebruiken, bijvoorbeeld rechtstreeks aan de balie wanneer geïnteresseerde kopers informatie komen inwinnen over de stedenbouwkundige renovatiemogelijkheden van een woning.
Meer info: www.ovam.be/het-asbestattest 

> Terug naar overzicht

Verwijdermijlpalen voor asbest in eigen gebouwenpatrimonium 

Op 20 juli 2018 keurde de Vlaamse Regering het actieplan Asbestafbouw goed. Het plan moet Vlaanderen uiterlijk tegen 2040 asbestveilig maken en bevat de volgende doelstellingen:

  • Alle asbestcementen dak- en gevelbekledingen, dakgoten, rookgaskanalen en hemelwaterafvoerkanalen rondom gebouwen verwijderen tegen 2034;
  • Alle eenvoudig te bereiken, niet-hechtgebonden asbesttoepassingen verwijderen tegen 2034;
  • Alle andere eenvoudig te bereiken asbesttoepassingen in slechte staat verwijderen tegen 2040.

Voor publieke gebouwen (scholen, overheidsgebouwen,…) liggen die verwijdermijlpalen wettelijk vast. Voor particulieren en private eigenaars wordt via een aanmoedigingsbeleid toegewerkt naar diezelfde mijlpalen. De Vlaamse overheid wil zo het goede voorbeeld geven.

Als ondersteuning bij de verwijdering van asbest in het eigen patrimonium zijn de raamcontracten van het Facilitair Bedrijf en het VEB ook opengesteld voor lokale besturen. Zo kunnen zij maximaal asbestverwijdering laten samensporen met de beoogde energierenovatie van lokaal patrimonium. Voor de raamcontracten zijn scherpe prijzen bedongen, zonder afbreuk te doen aan de veiligheid bij de asbestverwijdering. Voor de nieuwe dakbedekking dient het lokaal bestuur zelf een lokale dakaannemer aan te stellen. Door het vele maatwerk, de concrete energieprestatiedoelstellingen en de uitgebreide keuze in materialen is een raamcontract op Vlaams niveau daarvoor niet geschikt.

Meer info: 

> Terug naar overzicht

Asbestverwijdering in Vlaamse scholen

Een lokaal asbestafbouwbeleid kan ook een informerende doorvertaling krijgen binnen het lokaal flankerend onderwijsbeleid. Na een proefproject in 300 Vlaamse scholen ondertekenden de bevoegde ministers en alle betrokken scholenkoepels in 2018 het vervolgprotocol voor alle Vlaamse scholen van het basis- en secundair onderwijs. Het huidige protocol scholen loopt tot eind 2022. Op dit moment werkt de OVAM aan een volgend protocol dat van start zal gaan in 2023. 
Om een voldoende accuraat beeld van het asbestpassief te verkrijgen, zetten we in op verificatie en actualisatie van de bestaande asbestinventarissen.
Daarnaast voorziet de OVAM 50 % subsidie voor de asbestverwijderingswerken. Meer informatie over het protocol scholen vindt u hier terug: www.ovam.be/asbest-in-scholen.

> Terug naar overzicht

Asbest en erfgoed

In het erfgoedproject onderzoekt de erfgoedsector hoe asbesthoudende, waardevolle erfgoedobjecten toch veilig gerestaureerd en tentoongesteld kunnen worden in de museale collecties in uw gemeente. Daar waar we in een asbestafbouwbeleid doorgaans onze aandacht richten op asbest verwijderen, is dit een project dat inzoomt op veilig conserveren. Vele erfgoedobjecten, gebouwonderdelen, schilderijen, designstukken en industriële erfgoedelementen blijken immers asbest te bevatten. Ze houden net zoals asbestobjecten in onze gebouwen niet altijd een risico in, maar waar verwering optreedt, zoekt de sector wel naar oplossingen.

Meer info over dit unieke project vindt u op: 


Heeft u nog vragen rond asbest? Vul dan het contactformulier in.

> Terug naar overzicht