Tienen - gasfabriek

Wat zijn gassites?

Gassites is een verzamelnaam voor plaatsen waar vroeger gasfabrieken, gashouders en bedrijven die als nevenactiviteit gasproductie hadden, gelegen waren.

Bijna 200 jaar geleden bouwde men de eerste gasfabriek in België. Door de industrialisatie was er nood aan verlichting. De gasfabrieken hadden als belangrijke taak om gas voor stadsverlichting te produceren en te stockeren. Dit gas sloeg men op in grote cilindervormige opslagtanks, de gashouders, en gebruikte men in gaslantaarns. De gassites waren meestal te vinden in de buurt van stadskernen, aan spoorlijnen of waterlopen.
Gasfabrieken zijn op oude luchtfoto’s en plannen dan ook zeer herkenbaar aan hun gashouder.  

Tot kort na de Tweede Wereldoorlog waren de gasfabrieken een belangrijke schakel in onze energievoorziening.

Hoe produceerde men het gas?

Door steenkool in een afgesloten oven zonder zuurstof te verwarmen, verbrandt het niet, maar vergast het. Dit noemt menis het productieproces van gasfabrieken. Het gas werd daarna opgeslagen in cilindervormige opslagtanks, gashouders genoemd.

Het geproduceerde, ruwe gas bevatte nog een heel aantal schadelijke stoffen. Na de productie werd het gas gezuiverd. Daarbij ontstonden (rest)stoffen, zoals ijzeraarde en teer.

Bodemverontreiniging

Bij de afbraak van de gasfabrieken spreidde men het puin van het gebouw uit over het terrein. Op de gassites ontstonden bij de productie van het gas, bij de exploitaties en door het gebruik van de reststoffen bodem- en grondwaterverontreinigingen.

Bodemsanering Tienen

Ook op deze gassite was een bodem- en grondwaterverontreiniging aanwezig. We kozen voor een gefaseerde saneringsaanpak waarbij we in een eerste saneringsfase vier teerkernen en de diffuse verontreiniging ter hoogte van deze teerkernen saneren. Teerkern vijf en de diffuse verontreiniging ter hoogte van deze teerkern werden opgenomen in de tweede fase van de sanering

De verontreiniging in de toplaag ter hoogte van de voormalige gasfabriek werden ontgraven tot 70 cm-mv (onder het maaiveld). De bronzones van de teerverontreiniging werden dieper afgegraven. De teerkernen werden uitgegraven tot maximaal 5 m-mv en vervolgens aangevuld met ‘propere’ aanvulgrond. Tijdens deze ontgraving voorzagen we een grondwaterbemaling. De uitgegraven verontreinigde grond werd extern verwerkt.

De eerste fase van de sanering van de gassite van Tienen startte in 2020. Ondertussen is de sanering van het vaste deel van de aarde, zoals opgenomen in de tweede fase, ook reeds afgerond.

Na afloop van de saneringswerken van het vaste deel van de aarde voeren we een grondwatermonitoring uit. Deze monitoring loopt momenteel.  Als uit de monitoring van de grondwaterverontreiniging blijkt dat na uitvoering van de grondsanering geen stabiele teerpluim wordt bereikt, starten we een bijkomende actieve grondwateronttrekking (back-up maatregel) op waarbij het grondwater in de bronzone voor een periode van ca. twee jaar wordt onttrokken en gezuiverd.

Wie saneert?

Fluvius, eigenaar van een aantal percelen van de voormalige gasfabriek, is saneringsplichtig voor hun eigendomspercelen. Fluvius is in 2018 ontstaan uit de fusie tussen Eandis, de vroegere exploitant van de gasfabriek, en Infrax. De overige bronpercelen in bezit van particuliere eigenaars hebben vrijstelling van saneringsplicht. In 2014 werd een sitebesluit opgemaakt voor deze percelen. De OVAM voert bijgevolg ambtshalve de bodemonderzoeken en bodemsanering uit op deze gronden. Dit betreft voornamelijk de betrokken woonhuizen langs de Leopoldvest en de voormalige loods.

De OVAM ondertekende in 2019 een samenwerkingsovereenkomst met Fluvius om de bodemverontreinigingen op het gehele terrein samen aan te pakken. Daartoe is een verdeelsleutel opgemaakt voor de verdeling van de kosten.